សូមស្វាគមន៍មកកាន់បញ្ញាសិប្បនិម្មិតកម្ពុជា

មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ បង្កើតក្រុមប្រឹក្សាអភិបាលកិច្ចបញ្ញាសិប្បនិម្មិតសកល

September 1, 2025 2025/09/01 Monyneth Sok No Comments

English Below មហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិបានអនុម័តសេចក្តីសម្រេច (A/79/L.118)  ដើម្បីបង្កើតក្រុមវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិឯករាជ្យស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត(AI) និងចាប់ផ្តើមកិច្ចសន្ទនាសកលស្តីពីអភិបាលកិច្ច AI ។ យន្តការថ្មីនេះបានបង្កើតឡើងដោយផ្អែកលើកតិកាសញ្ញាឌីជីថលសកលឆ្នាំ ២០២៤ ដែលមានគោលបំណងពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាសកលលើ AI គាំទ្រគោលដៅអភិវឌ្ឍន៍ប្រកបដោយចីរភាព (SDGs) និងជួយកាត់បន្ថយគម្លាតឌីជីថលរវាងប្រទេសនានា។ ក្រុមអ្នកជំនាញវិទ្យាសាស្ត្រនឹងមានសមាជិកចំនួន ៤០រូប ដែលនឹងបំពេញភារកិច្ចក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំ  លើការវាយតម្លៃហានិភ័យ ឱកាស និងផលប៉ះពាល់ដ៏ទូលំទូលាយរបស់ AI លើសង្គម។ កិច្ចសន្ទនាសកលនឹងផ្តល់វេទិកាមួយប្រកបដោយបរិយាបន្នសម្រាប់រដ្ឋជាសមាជិក និងភាគីពាក់ព័ន្ធដើម្បីផ្លាស់ប្តូរចំណេះដឹង ពិភាក្សាអំពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ និងបង្កើតក្របខ័ណ្ឌអភិបាលកិច្ច AI សកល។ វគ្គដំបូងត្រូវបានគ្រោងធ្វើឡើងនៅទីក្រុងហ្សឺណែវក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ ២០២៦។ បណ្ដាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាពិសេសក្រុមប្រទេសចំនួន ៧៧ និងចិន បានសង្កត់ធ្ងន់យ៉ាងខ្លាំងលើសារៈសំខាន់នៃការចូលរួមដ៏ពេញលេញក្នុងការបង្កើតអភិបាលកិច្ច AI។ តំណាងរបស់អ៊ីរ៉ាក់បានសង្កត់ធ្ងន់ថា AI អាចពន្លឿនវឌ្ឍនភាពក្នុងវិស័យនានាដូចជា សេវាសាធារណៈ ការអប់រំ សុខភាព និងសេដ្ឋកិច្ចឌីជីថល ប៉ុន្តែលុះត្រាតែត្រូវបានដឹកនាំដោយអភិបាលកិច្ចប្រកបដោយយុត្តិធម៌ និងបរិយាបន្ន ដែលដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមផ្នែកសីលធម៌ និងសង្គម។ សហភាពអឺរ៉ុបបានស្វាគមន៍ការឯកភាពគ្នាលើសេចក្តីសម្រេចនេះ ដោយបានគូសបញ្ជាក់ពីតម្លៃនៃឯករាជ្យភាពផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្ររបស់ក្រុមអ្នកជំនាញ និងលក្ខណៈពហុភាគីនៃកិច្ចសន្ទនា។ យោងតាមសហភាពអឺរ៉ុប យន្តការទាំងនេះនឹងបម្រើជាឧបករណ៍ដ៏សំខាន់ដើម្បីកសាងចំណេះដឹងរួមគ្នា និងពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់រដ្ឋជាសមាជិកអង្គការសហប្រជាជាតិទាំងអស់ ជាពិសេសនៅក្នុងបណ្ដាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ […]

AI Safety Governance, The Southeast Asian Way

August 29, 2025 2025/08/29 Monyneth Sok No Comments

English Below AI Safety Asia (AISA) សហការជាមួយស្ថាប័ន Brookings Institution បានចេញផ្សាយរបាយការណ៍មួយមានចំណងជើងថា “AI Safety Governance, The Southeast Asian Way”។ របាយការណ៍នេះបានអះអាងថា ទស្សនវិស័យរបស់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ត្រូវតែត្រូវបានពង្រីកនៅក្នុងការពិភាក្សាអំពីសុវត្ថិភាព AI ជាសកល មុនពេលបទដ្ឋានអន្តរជាតិ និងក្របខ័ណ្ឌគោលនយោបាយត្រូវបានកំណត់ដោយគ្មានធាតុចូលពីប្រទេសក្នុងតំបន់។ AISA បានបើកកិច្ចពិភាក្សាតុមូលចំនួន ៦ ចាប់ពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ2024 ដល់ខែមីនា ឆ្នាំ2025 ដែលមានអ្នកជំនាញជាង 30 នាក់ និងអ្នកចូលរួមប្រមាណជាង 1,000 នាក់ — របាយការណ៍នេះផ្តល់នូវស្ថានភាពបច្ចុប្បន្ននៃគំនិតផ្តួចផ្តើមសុវត្ថិភាព AI ថ្នាក់ជាតិ និងថ្នាក់តំបន់ គិតត្រឹមខែមិថុនា ឆ្នាំ2025 ។ របាយការណ៍នេះក៏បានស្វែងយល់ពីរបៀបដែលបណ្តាប្រទេសអាស៊ានកំពុងឆ្លើយតបទៅនឹងគម្លាតអភិបាលកិច្ចផងដែរ។ លោក តាំង ប៊ុនហុង ប្រធាននាយកដ្ឋានគោលនយោបាយ និងនីតិកម្មនៃគណៈកម្មាធិការរដ្ឋាភិបាលឌីជីថល បានចូលរួមចំណែកក្នុងរបាយការណ៍នេះ ដោយផ្តល់នូវស្ថានភាពសុវត្ថិភាព AI នៅពេលនោះ។ ខណៈដែលយុទ្ធសាស្ត្រ […]

សេចក្ដីអំពាវនាវ ការលើកទឹកចិត្តឱ្យសិស្សានុសិស្សពិចារណាចាប់យកការសិក្សាជំនាញឌីជីថល

August 26, 2025 2025/08/26 Monyneth Sok No Comments

ក្រសួងប្រៃសណីយ៍និងទូរគមនាគមន៍ (ក.ប.ទ.) សូមលើកទឹកចិត្តដល់សិស្សានុសិស្សទាំងអស់យកចិត្តទុកដាក់រៀនសូត្រ និងសូមជូនពរឱ្យទទួលបានជោគជ័យនិងនិទ្ទេសល្អក្នុងការប្រលងសញ្ញាបត្រមធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិខាងមុខ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ ក.ប.ទ. ក៏សូមអំពាវនាវនិងលើកទឹកចិត្តដល់សិស្សានុសិស្សទាំងអស់ ឱ្យពិចារណាចាប់យកការសិក្សាជំនាញឌីជីថល (Digital Skills) ក្នុងគោលដៅមានឱកាសទទួលបានការងារដែលមានប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ អាចជួយលើកកម្ពស់ជីវភាព ជាពិសេស ចូលរួមចំណែកលើកស្ទួយនិងអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ ក្រោមការយកចិត្តទុកដាក់ជាប្រចាំលើអនាគតយុវជន យុវនារី ក្នុងយុគសម័យឌីជីថលរបស់ សម្តេចមហាបវរធិបតី ហ៊ុន ម៉ាណែត នាយករដ្ឋមន្រ្តីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ បន្ថែមពីនេះ ផែនទីបង្ហាញផ្លូវអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញឌីជីថល ២០២៤-២០៣៥ បានដាក់ចេញនូវក្របខណ្ឌសមត្ថភាពជំនាញឌីជីថល ដែលមានតម្រូវការខ្ពស់ និងងាយទទួលបានឱកាសការងារល្អៗ ព្រមទាំងអាចចូលរួមកសាងរដ្ឋាភិបាល ពលរដ្ឋ និងធុរកិច្ចឌីជីថល រួមមាន ផ្នែកសន្តិសុខសាយប័រ (Cybersecurity) ផ្នែកបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (Artificial Intelligence) និង ផ្នែកក្លោដ (Cloud) ជាដើម។ ដើម្បីផ្ដល់ឱកាសដល់និស្សិតដែលចាប់យកជំនាញឌីជីថល ក.ប.ទ. នឹងផ្ដល់អាហារូបករណ៍ថ្នាក់បរិញ្ញាបត្រលើជំនាញឌីជីថលចំនួន ៥០០កន្លែង ក្រោម អាហារូបករណ៍ទេពកោសល្យឌីជីថលតេជោ និងកម្ចីសិក្សាលើជំនាញឌីជីថលដោយមិនគិតការប្រាក់ ក្រោម កម្មវិធីអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញឌីជីថល (ផ្តល់ជូនក្នុងចំនួនច្រើនកន្លែង) សម្រាប់ឆ្នាំសិក្សា ២០២៥-២០២៦ នៅសាកលវិទ្យាល័យដៃគូទាំង ៦ រួមមាន៖ […]

ក្រុមហ៊ុន OpenAI​ បើកដំណើរការម៉ូឌែល GPT-5៖ តើម៉ូឌែលថ្មីនេះអាចធ្វើអ្វីខ្លះ?

August 22, 2025 2025/08/22 Chino Hok No Comments

[English Below] នៅថ្ងៃទី ៧ សីហា ឆ្នាំ​ ២០២៥ ក្រុមហ៊ុន OpenAI បានដាក់ណែនាំអំពីម៉ូដែលបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ដែលជាជំនាន់ថ្មីក្រោយគេជាមួយនិងការរីកចម្រើនទៅមុខក្នុងវិស័យបញ្ញាសិប្បនិម្មិត។ ម៉ូដែលថ្មីនេះមានការលើកម្ពស់យ៉ាងសំខាន់ ដោយមានប្រព័ន្ធឆ្លាតវៃលឿន និងមានភាពទុកចិត្តបានខ្ពស់ជាងមុន ហើយអាចប្រើបានដោយឥតគិតថ្លៃ។ ការកាត់បន្ថយការយល់ច្រំឡំ (Hallucination) និងការជឿទុកចិត្តបានខ្ពស់ជាងមុនការអភិវឌ្ឈថ្មីនៃម៉ូដែល GPT-5 មានការផ្តោតសំខាន់លើការកាត់បន្ថយភាពយល់លើច្រឡំ (Hallucination)​ ដែលជាបញ្ហាញឺកញាប់នៅពេលដែលប្រព័ន្ធផ្តល់លទ្ធផល ឬព័ត៍មានខុសប្រក្រតី។ តាមការបញ្ជាក់ពីក្រុមហ៊ុន OpenAI បានណែនាំគំនិតថ្មីមួយហៅថា “Safe Completions” ដែលជាមុខងារមួយមានគោលបំណងអោយ GPT-5 ផ្តល់ចម្លើយដែលមានប្រយោជន៍បំផុត និងនៅក្នុងកម្រិតសុវត្ថិភាព។​ ការពង្រឺងម៉ូដែល Programming ប្រសើរជាងមុន និងមុខងារ API បន្ថែមជាមួយនឹងការពង្រឹងម៉ូដែលថ្មីនេះ ក្រុមហ៊ុន OpenAI បានអះអាងថា GPT-5 ជាម៉ូដែល Programming ដែលមានសម្ថភាពខ្លាំងបំផុតរហូតមកទល់ពេលនេះ ហើយទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់លើគោលដៅដូចជា SWE-Bench, SWE-Lancer និង​ Aider Polyglot ។ ម៉ូដែល GPT-5 នេះក៍អាចបង្កើតមុខងារ […]

Upcoming Seminar: AI in Public Health

August 21, 2025 2025/08/21 Monyneth Sok No Comments

A seminar on Artificial Intelligence (AI) in public health will take place on August 27, 2025, bringing together a panel of distinguished experts to share their insights. The discussion will highlight how AI is being applied to: Event Details 📅 Date: August 27, 2025🕘 Time: 9:00 AM – 12:00 PM📍 Location: CADT🔗 Registration: Register Here […]

ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី ជា វ៉ាន់ដេត បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងពិធីបើកសិក្ខាសាលាថ្នាក់ជាតិស្តីពីសេចក្តីព្រាង “យុទ្ធសាស្ត្រជាតិស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត” និងការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ “របាយការណ៍ស្តីពីការវាយតម្លៃភាពរួចរាល់ផ្នែកសីលធម៌បញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅកម្ពុជា”

July 3, 2025 2025/07/03 Sopheak Sor No Comments

ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រី ជា វ៉ាន់ដេត បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងពិធីបើកសិក្ខាសាលាថ្នាក់ជាតិស្តីពីសេចក្តីព្រាង “យុទ្ធសាស្ត្រជាតិស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត” និងការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ “របាយការណ៍ស្តីពីការវាយតម្លៃភាពរួចរាល់ផ្នែកសីលធម៌បញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅកម្ពុជា” — រាជធានីភ្នំពេញ៖ នៅរសៀលថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៥ ឯកឧត្តម ជា វ៉ាន់ដេត រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងប្រៃសណីយ៍និងទូរគមនាគមន៍ និងជាប្រធានគណៈកម្មាធិការរដ្ឋាភិបាលឌីជីថល បានអញ្ជើញជាអធិបតីក្នុងពិធីបើកសិក្ខាសាលាថ្នាក់ជាតិស្តីពីសេចក្តីព្រាង “យុទ្ធសាស្ត្រជាតិស្តីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត” និងការដាក់ឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការ “របាយការណ៍ស្តីពីការវាយតម្លៃភាពរួចរាល់ផ្នែកសីលធម៌បញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅកម្ពុជា” នៅសណ្ឋាគារសុខាភ្នំពេញ ដោយមានការអញ្ជើញចូលរួមពីលោក Jo Scheuer អ្នកសម្របសម្រួលអង្គការសហប្រជាជាតិប្រចាំកម្ពុជា លោកស្រី Tiziana Bonapace ប្រធាននាយកដ្ឋានបច្ចេកវិទ្យាគមនាគមន៍និងព័ត៌មាននិងការកាត់បន្ថយហានិភ័យគ្រោះមហន្តរាយនៃ UN-ESCAP លោក Sardar Umar Alam តំណាងអង្គការយូណេស្កូប្រចាំកម្ពុជា អនុប្រធាននិងសមាជិកគណៈកម្មាធិការរដ្ឋាភិបាលឌីជីថល តំណាងអង្គទូត តំណាងអង្គការអន្តរជាតិ ជនបង្គោលនិងមន្រ្តីជំនាញមកពីក្រសួង ស្ថាប័ន អ្នកស្រាវជ្រាវ តំណាងវិស័យអប់រំ វិស័យឯកជន និងសាធារណជនប្រមាណ ៤៥០នាក់។ ថ្លែងក្នុងឱកាសនេះ ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្ត្រីបានគូសបញ្ជាក់ថា “ការវាយតម្លៃភាពរួចរាល់ផ្នែកបញ្ញាសិប្បនិម្មិតនៅកម្ពុជា ដែលសហការរៀបចំដោយអង្គការយូណេស្កូនិងបណ្ឌិត្យសភាបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលកម្ពុជា ពិតជាបានអនុវត្តចំពេលវេលា និងមានការពិនិត្យគ្រប់ទិដ្ឋភាព និងក្លាយជាមូលដ្ឋានច្បាស់លាស់សម្រាប់ការរៀបចំនិងកែសម្រួលសេចក្ដីព្រាងយុទ្ធសាស្ត្រជាតិស្ដីពីបញ្ញាសិប្បនិម្មិត ឱ្យកាន់តែឆ្លើយតបនឹងតថភាពពិតប្រាកដ។” បន្ថែមលើនេះ […]